فریضه ای برتر
23 بازدید
نقش: نویسنده
سال نشر: 1392
تعداد جلد : 1
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
شماره چاپ : 1
زبان : فارسی
1. فریضة مهم امر به معروف و نهی از منکر در فرهنگ متعالی اسلام، از جایگاهی والا و از اهمیتی بالا برخوردار است؛ زیرا این فریضه وسیله‌ای راهگشا و راهی نوید‌بخش است که اگر احیا و به خوبی اجرا شود، هم به بقا و تعالی مکتب می‌انجامد و هم، عطری دل‌انگیز را که حاکی از سعادت و سلامت فرد و جامعه است، در فضای زندگی بشر می‌پراکند؛ اما باید دانست که تحقق این هدف، نه با اعجاز که با تدبیری آگاهانه، تصمیمی دلسوزانه و تلاش مسئولانة تمامی عالمان و مسئولان و نیز با همکاری عموم مردم، امکان‌پذیر است و بس. درست به همین دلیل است که این فریضه، در آموزه‌های اسلامی در صدر دیگر فرایض قرار گرفته و در قرآن، ملاک برتری امت اسلامی بر دیگر ملت‌ها معرفی شده است. 2. در شریعت اسلام، فرایضی مشروط و مبتنی بر اموری چند است که در صورت عدم تحقق آن امور، یا آن فرایض به مرز وجوب نمی‌رسند و اگر به مرز وجوب برسند قابل اجرا نمی‌باشند. در این میان فریضة امر به معروف و نهی از منکر در مقایسه با موضوع برخورداری از قدرت و بهره‌گیری از آن، اهمیت ویژه‌ای دارد که بایستة درنگ و توجهی خاص است؛ زیرا در صورت دارا نبودن از قدرت لازم، این فریضه، هم در مقام اثبات، با مشکلاتی مواجه می‌شود و هم در مقام ثبوت، قابل اجرا نمی‌باشد و اگر اجرا شود کارآمدی کمتری خواهد داشت. به‌رغم وجود غنای منابع اسلامی ‌در ضرورت بهره‌گیری از قدرت در اجرای این فریضه، سوگمندانه باید گفت: از استفادة این اصل به عنوان چیزی که در اجرای فریضة امر به معروف و نهی از منکر نقش محوری دارد غفلت شده است؛ نه عوامل فکری- فرهنگی و صاحب‌نظران، در مباحث نظری به این موضوع ‌اندیشیده‌اند و پیرامون آن کاری قابل قبول ارائه داده‌اند و نه متولیان و عوامل اجرایی، در مقام عمل، به این موضوع توجه کرده و از آن سود جسته‌اند؛ نتیجة این بی‌توجهی، متروک و مغفول واقع شدن این فریضه است که سوگمندانه، تنها نامی از آن به جای مانده است. این همان است که شهید مطهری از آن، به یک اصل فراموش شده و مقام معظم رهبری به یک واجب فراموش شده تعبیر کرده‌اند. نگارنده که ضرورت این مسئله را حس کرده و از بی‌توجهی به این فریضه رنج می‌برد، بر آن شد تا با نگاهی دوباره، ضرورت و اهمیت این موضوع را گوشزد کند و با الهام از آموزه‌های اسلامی، مانند قرآن، حدیث، سیرة عملی پیشوایان معصوم و حتی فقه و لغت که همگی تأیید و تأکید بر ضرورت کسب قدرت در اجرای این فریضه دارند، بایستگی برخورداری از قدرت لازم در اجرای این فریضه را به اثبات رساند. 3. فریضة امر به معروف و نهی از منکر، از مسائل بسیار مهم و مورد ابتلای جامعه است و از ابواب بزرگ فقهی به شمار می‌آید و مانند دیگر موضوعات اجتماعی و ابواب فقهی، می‌تواند از زوایای مختلف مورد توجه و کنکاش قرار گیرد و مباحثی همچون: اهمیت و ضرورت، دلایل وجوب، شرایط و آداب، فرایند آن در مرحلة عمل، آسیب‌شناسی، شیوه‌های اجرا، یادآوری آثار و پیامدها و مانند آن، در خصوص این فریضه مطرح شود. با این حال با کمال تأسف این فریضه در جامعه طوری مطرح شده و جا افتاده است که تا سخن از این فریضه به میان می‌آید و از عموم مردم برای شرکت در کلاس و سخنرانی با موضوع این فریضه دعوت می‌شود، بلافاصله آن را در مسائلی همچون حجاب و موسیقی خلاصه می‌کنند و می‌گویند: ای بابا تا به حال، از این حرف‌های تکراری بسیار شنیده‌ایم که متأسفانه به این بهانه، از شرکت در این‌گونه جلسات و نشست‌ها و شنیدن حقایق روشن در این باره سر باز می‌زنند! اکنون جای این سؤال است که باید دید، چه عامل و یا عواملی این آسیب را به وجود آورده و شأن و جایگاه بلند این فریضة بزرگ الهی را تا این اندازه تنزل داده است؟ آیا این مشکل به کوتاهی در تبیین مباحث علمی و نظری و نیز ارائة راهکارهای کارآمد و شیوه‌های عملی و مؤثر، از سوی کارشناسان و صاحبان قلم برمی‌گردد که در این باره وقتی نگذاشته و حق مطلب را ادا نکرده‌اند؟ آیا بن‌مایة این آسیب، به اساتید و گویندگان مذهبی برمی‌گردد که بدون مطالعه، قبول مسئولیت کرده و به عنوان استاد و سخنران در جایگاه استادی قرار می‌گیرند که سوگمندانه به دلیل برخورداری از دست‌مایة اندک، ناتوان از پاسخ‌گویی به انتظارات مخاطبان خود هستند؟ آیا اساس این مشکل و برداشت غلط عموم از این فریضه، به عملکرد دست‌اندرکاران عوامل اجرایی و ستادی این فریضه برمی‌گردد که تنها به نصب تابلو بر سردر ستاد بسنده می‌کنند و در طول سال، تنها در دهة اول محرم که دهة امر به معروف و نهی از منکر نام‌گذاری شده است، به نصب چند عدد پلاکارد و بنر در اماکن و معابر عمومی اکتفا می‌نمایند؟ خوشحالم اعلام کنم که این اثر، پاسخی در حل مشکلات یاد شده است؛ زیرا این اثر، هم در مرحلة نظری، برخی مسائل علمی و بنیادین این فریضه را به تحقیق نشسته است و هم در مرحلة عمل و اجرا، برخی راهکارها و شیوه‌هایی کارآمد را ارائه داده است که بی‌گمان توانسته، دست‌مایه‌ای خوب و قابل استفاده فراهم آورد و آن را در اختیار متولیان و اساتید در اجرای کلاس‌های مربوط قرار دهد. 4. فریضة امر به معروف و نهی از منکر مانند بسیاری از دیگر فرایض، صدها بلکه هزاران مسئله دارد که نیازمند تعلیم و تعلّم است. مقام معظم رهبری در تأکید بر این موضوع می‌فرماید: مسئلة امر به معروف و نهی از منکر مثل مسئلة نماز یاد گرفتنی است، باید بروید یاد بگیرید، مسئله دارد که کجا و چگونه باید امر به معروف و نهی از منکر کرد. این اثر، پاسخی به این نیاز است؛ از این رو، مطالب آن، از شیوة کتاب خارج و به صورت درس تنظیم گشته است تا متولیان امر، با استفاده از شیوة کلاسیک و دعوت از اساتید توانمند برای تدریس، به ترویج این فریضه همت گمارند. 5. با آنکه فریضة امر به معروف و نهی از منکر در مقیاس وسیع از دیگر فرایض و حتی از جهاد در راه خدا برتر معرفی شده است تا آنجا که امام علی تمام کارهای نیکو و جهاد را نزد این فریضه، همچون آب دهان نسبت به دریای پهناور دانسته است، اما سوگمندانه در مجامع علمی، اندیشمندان، کارشناسان و صاحب‌نظران و حتی برخی مراجع تقلید در رساله‌های عملیة خود، به آن بی‌مهری کرده و از این فریضة بزرگ نامی به میان نیاورده‌اند و اگر از آن بحثی شده باشد، بسیار کوتاه و بدون آنکه حق این فریضه ادا شود ناقص و ناتمام رها شده است. این اثر که با استفاده از آموزه‌های وحیانی و عقلانی، ضرورت و اهمیت این فریضه را گوشزد کرده است، حرکتی کوچک و اقدامی ناچیز در توجه دادن مردم و صاحب‌نظران به این فریضه است. امید که این کار اندک گامی‌ در احیای این فریضه و مصداقی از امر به معروف و نهی از منکر به حساب آید که پیامبر رحمت، آمران و ناهیان در این حوزه را جانشین خود در اجتماع معرفی کرده است.